<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?> <?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?> <TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hans-HK" xml:id="X55n0895"> <teiHeader> <fileDesc> <titleStmt> <title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 895 八识规矩直解</title> <title xml:lang="zh-Hans">卍新纂大日本续藏经数位版, No. 895 八识规矩直解</title> <author>明 智旭解</author> <respStmt> <resp>Electronic Version by</resp> <name>CBETA</name> </respStmt> </titleStmt> <editionStmt> <edition>XML TEI P5</edition> <respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA.ting</name></respStmt> </editionStmt> <extent>1卷</extent> <publicationStmt> <idno type="CBETA"> <idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">55</idno>.<idno type="no">895</idno> </idno> <distributor> <name>中华电子<persName>佛</persName>典协会 (CBETA)</name> <address> <addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine> </address> </distributor> <availability> <p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p> </availability> <date>2023-05-18 10:56:49 +0800</date> </publicationStmt> <sourceDesc> <bibl> <title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title> <title level="s" xml:lang="zh-Hans">卍新纂大日本续藏经</title> <title level="m" xml:lang="zh-Hans">八识规矩直解</title> </bibl> </sourceDesc> </fileDesc> <encodingDesc> <projectDesc> <p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, OCR by CBETA, Basic punctuated text as provided by CBETA</p> <p xml:lang="zh-Hans" cb:type="ly">CBETA 人工输入，CBETA 扫瞄辨识，CBETA 提供基本句读</p> </projectDesc> <editorialDecl> <punctuation resp="#resp1"><p>基本句读</p></punctuation> </editorialDecl> <tagsDecl> <namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0"> <tagUsage gi="rdg"> <listWit> <witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness> <witness xml:id="wit.orig">【卍续】</witness> </listWit> </tagUsage> </namespace> </tagsDecl> </encodingDesc> <profileDesc> <langUsage> <language ident="en">English</language> <language ident="zh-Hans">Chinese (Traditional)</language> </langUsage> </profileDesc> <revisionDesc> <change when="2013-05-20"> <name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication </change> <change when="2005-05-24T15:22:40"> Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT </change> </revisionDesc> </teiHeader> <text><body> <milestone unit="juan" n="1"/> <pb ed="X" xml:id="X55.0895.0435c" n="0435c"/> <lb ed="X" n="0435c01"/> <lb ed="X" n="0435c02"/> <lb ed="X" n="0435c03"/> <lb ed="X" n="0435c04"/> <lb ed="X" n="0435c05"/><cb:docNumber>No. 895</cb:docNumber> <lb ed="X" n="0435c06"/><lb ed="R098" n="0613a01"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead>八识规矩直解</cb:jhead></cb:juan> <lb ed="X" n="0435c07"/> <lb ed="X" n="0435c08"/><lb ed="R098" n="0613a02"/><byline cb:type="other">三藏法师 <name role="" type="person">玄奘</name> 作</byline> <lb ed="X" n="0435c09"/><lb ed="R098" n="0613a03"/><byline cb:type="author">藕益沙门 智旭 解</byline> <lb ed="X" n="0435c10"/><lb ed="R098" n="0613a04"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">前五识颂</cb:mulu><head>前五识颂</head> <lb ed="X" n="0435c11"/><lb ed="R098" n="0613a05"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0435c1101"><l>性境现量通三性</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0435c12"/><lb ed="R098" n="0613a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0435c1201">统论所缘。凡有三境。一性境。二带质境。三独影境。 <lb ed="X" n="0435c13"/><lb ed="R098" n="0613a07"/>一性境者。性是实義。谓相分色从相分种子所生。 <lb ed="X" n="0435c14"/><lb ed="R098" n="0613a08"/>故名为实。此复有二。一无本质。二有本质。一无本 <lb ed="X" n="0435c15"/><lb ed="R098" n="0613a09"/>质者。即第八心王所缘根身器界及诸种子。但是 <lb ed="X" n="0435c16"/><lb ed="R098" n="0613a10"/>自变自缘。不假外质。然约器界及他人之浮尘根。 <lb ed="X" n="0435c17"/><lb ed="R098" n="0613a11"/>既是共相识种所变。亦得说有外质也。根本智亲 <lb ed="X" n="0435c18"/><lb ed="R098" n="0613a12"/>证真如。虽不变为相分。亦名性境。二有本质者。即 <lb ed="X" n="0435c19"/><lb ed="R098" n="0613a13"/>今五识所缘现在五尘。及明了意识初念幷定中 <lb ed="X" n="0435c20"/><lb ed="R098" n="0613a14"/>独头意识所缘定果色等。皆托第八识之相分以 <lb ed="X" n="0435c21"/><lb ed="R098" n="0613a15"/>为本质。随即变为自识相分而为所缘。犹如镜中 <lb ed="X" n="0435c22"/><lb ed="R098" n="0613a16"/>所现群像。虽约真谛言之则皆如幻如梦了无真 <lb ed="X" n="0435c23"/><lb ed="R098" n="0613a17"/>实。而约俗谛言之则五尘即是五识相分。从种子 <lb ed="X" n="0435c24"/><lb ed="R098" n="0613a18"/>生还熏成种。不同空花镜像兔角龟毛。亦复不同 <pb ed="X" xml:id="X55.0895.0436a" n="0436a"/> <lb ed="X" n="0436a01"/><lb ed="R098" n="0613b01"/>过去未来之不可得。故名性境也。带质･独影二境 <lb ed="X" n="0436a02"/><lb ed="R098" n="0613b02"/>下文方解。现量者。现谓显现。量谓度量。五根对境 <lb ed="X" n="0436a03"/><lb ed="R098" n="0613b03"/>分明显现。依之发识缘虑度量。虽无随念･计度二 <lb ed="X" n="0436a04"/><lb ed="R098" n="0613b04"/>种分别。然有自性分别得彼性境不错不谬。任运 <lb ed="X" n="0436a05"/><lb ed="R098" n="0613b05"/>了别不带名言也。三性者。善･恶･无记也。五识能助 <lb ed="X" n="0436a06"/><lb ed="R098" n="0613b06"/>第六意识作善恶业。若与信等相应则善性摄。若 <lb ed="X" n="0436a07"/><lb ed="R098" n="0613b07"/>与无惭等相应则恶性摄。俱不相应则属无记性 <lb ed="X" n="0436a08"/><lb ed="R098" n="0613b08"/>摄。故云通三性也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0436a09"/><lb ed="R098" n="0613b09"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0436a0901"><l>眼耳身三二地居</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0436a10"/><lb ed="R098" n="0613b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0436a1001">五根通于二界五地。唯无色四天乃无五根。今明 <lb ed="X" n="0436a11"/><lb ed="R098" n="0613b11"/>五识则鼻･舌二识唯欲界得行。初禅以上无段食 <lb ed="X" n="0436a12"/><lb ed="R098" n="0613b12"/>杂气故不现行也。眼･耳･身三识唯欲界五趣杂居 <lb ed="X" n="0436a13"/><lb ed="R098" n="0613b13"/>地及初禅離生喜乐地此二地中得行。若二禅内 <lb ed="X" n="0436a14"/><lb ed="R098" n="0613b14"/>净喜乐则无外色外声外触可缘。故幷眼･耳･身之 <lb ed="X" n="0436a15"/><lb ed="R098" n="0613b15"/>三识亦不起现行也。三禅<anchor xml:id="nkr_note_add_0436a1501" n="0436a1501"/><anchor xml:id="beg0436a1501" n="0436a1501"/>已<anchor xml:id="end0436a1501"/>上不言可知。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0436a16"/><lb ed="R098" n="0613b16"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0436a1601"><l>遍行别境善十一</l><l>中二大八贪嗔痴</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0436a17"/><lb ed="R098" n="0613b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0436a1701">此明五识但与三十四心所得相应也。遍行五心 <lb ed="X" n="0436a18"/><lb ed="R098" n="0613b18"/>所。谓作意･触･受･相･思。遍一切心决相应故。别境于 <lb ed="X" n="0436a19"/><lb ed="R098" n="0614a01"/>心所谓欲･解･念･定･慧。由同时意识所引。亦得于别 <lb ed="X" n="0436a20"/><lb ed="R098" n="0614a02"/>别境生欲等故。善十一谓信･惭･愧･无贪･无嗔･无痴･ <lb ed="X" n="0436a21"/><lb ed="R098" n="0614a03"/>勤･安･不放逸･行捨･不害。欲界善。五识得与十善相 <lb ed="X" n="0436a22"/><lb ed="R098" n="0614a04"/>应。但除轻安。初禅善眼･耳･身识幷得有轻安故。中 <lb ed="X" n="0436a23"/><lb ed="R098" n="0614a05"/>二随烦恼。谓无惭･无愧。大八随烦恼。谓掉擧･昏沉･ <lb ed="X" n="0436a24"/><lb ed="R098" n="0614a06"/>不信･懈怠･放逸･失念･散乱･不正知。若恶心中定有 <pb ed="X" xml:id="X55.0895.0436b" n="0436b"/> <lb ed="X" n="0436b01"/><lb ed="R098" n="0614a07"/>此十。若有覆无记心中定有掉擧等八。故贪･嗔･痴 <lb ed="X" n="0436b02"/><lb ed="R098" n="0614a08"/>者根本烦恼之三痴。即无明。遍与一切染心相应。 <lb ed="X" n="0436b03"/><lb ed="R098" n="0614a09"/>五识缘欲界顺情五尘有任运贪。若缘违情五尘 <lb ed="X" n="0436b04"/><lb ed="R098" n="0614a10"/>有任运嗔。故外道凡夫入初禅时。眼･耳･身识唯有 <lb ed="X" n="0436b05"/><lb ed="R098" n="0614a11"/>贪痴亦不名恶。但名有覆无记。若<persName>佛</persName>弟子入初禅 <lb ed="X" n="0436b06"/><lb ed="R098" n="0614a12"/>者。有观慧故。不味著故。幷无根本痴･贪及大随八。 <lb ed="X" n="0436b07"/><lb ed="R098" n="0614a13"/>但名为善也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0436b08"/><lb ed="R098" n="0614a14"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0436b0801"><l>五识同依净色根</l><l>九缘七八好相邻</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0436b09"/><lb ed="R098" n="0614a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0436b0901">净色根谓勝義五根。乃第八识所执受之相分。以 <lb ed="X" n="0436b10"/><lb ed="R098" n="0614a16"/>能发识。比知是有。虽是色法。非外四大所造。亦非 <lb ed="X" n="0436b11"/><lb ed="R098" n="0614a17"/>肉眼可见。故名为净色根。依此五根乃发五识。此 <lb ed="X" n="0436b12"/><lb ed="R098" n="0614a18"/>根即名增上缘。依眼识则更须空缘･明缘･境缘･作 <lb ed="X" n="0436b13"/><lb ed="R098" n="0614b01"/>意缘･分别依缘･染净依缘･根本依缘･种子依缘方 <lb ed="X" n="0436b14"/><lb ed="R098" n="0614b02"/>得生起现行。故云眼识九缘生。耳识则除明缘。<anchor xml:id="nkr_note_add_0436b1401" n="0436b1401"/><anchor xml:id="beg0436b1401" n="0436b1401"/>但<anchor xml:id="end0436b1401"/> <lb ed="X" n="0436b15"/><lb ed="R098" n="0614b03"/>须八缘。以暗中亦闻声故。鼻･舌･身三识则幷除空 <lb ed="X" n="0436b16"/><lb ed="R098" n="0614b04"/>缘。但须七缘。以合时方知香･味･触故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0436b17"/><lb ed="R098" n="0614b05"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0436b1701"><l>合三離二观尘世</l><l>愚者难分识与根</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0436b18"/><lb ed="R098" n="0614b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0436b1801">鼻･舌･身三。合中取境。眼･耳二种離中取境。故曰合 <lb ed="X" n="0436b19"/><lb ed="R098" n="0614b07"/>三離二。观尘世也。观者能缘之见分。尘世者所缘 <lb ed="X" n="0436b20"/><lb ed="R098" n="0614b08"/>之相分。五根对境无缘虑用。故大<persName>佛</persName>顶经云。<anchor xml:id="nkr_note_add_0436b2001" n="0436b2001"/><anchor xml:id="beg0436b2001" n="0436b2001"/>但<anchor xml:id="end0436b2001"/>如 <lb ed="X" n="0436b21"/><lb ed="R098" n="0614b09"/>镜中。无别分析。圆觉经云。其光圆满。得无憎爱。五 <lb ed="X" n="0436b22"/><lb ed="R098" n="0614b10"/>识缘境则有自性分别。任运起贪･嗔･痴。然犹无有 <lb ed="X" n="0436b23"/><lb ed="R098" n="0614b11"/>随念･计度二种分别。所以不带名言。不执为外。仍 <lb ed="X" n="0436b24"/><lb ed="R098" n="0614b12"/>名现量。同时率尔意识亦复如是。直至寻求等流 <pb ed="X" xml:id="X55.0895.0436c" n="0436c"/> <lb ed="X" n="0436c01"/><lb ed="R098" n="0614b13"/>心起。方堕比･非二量之中。然此根识不同之。致唯 <lb ed="X" n="0436c02"/><lb ed="R098" n="0614b14"/>有秉大乘教以智观察乃能分之。若愚法声闻则 <lb ed="X" n="0436c03"/><lb ed="R098" n="0614b15"/>便难于分别。况凡外乎。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0436c04"/><lb ed="R098" n="0614b16"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX55p0436c0401"><l>变相观空唯後得</l><l>果中犹自不诠真</l> <lb ed="X" n="0436c05"/><lb ed="R098" n="0614b17"/><l>圆明初发成无漏</l><l>三类分身息苦轮</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0436c06"/><lb ed="R098" n="0614b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0436c0601">此明五识至果位中转为成所作智之时。犹自不 <lb ed="X" n="0436c07"/><lb ed="R098" n="0615a01"/>能亲证真如体性。但于自识变起真如相分以观 <lb ed="X" n="0436c08"/><lb ed="R098" n="0615a02"/>二空之理。故非根本智摄。唯是後得智摄也。未成 <lb ed="X" n="0436c09"/><lb ed="R098" n="0615a03"/><persName>佛</persName>前一向有漏。直俟金刚道後异熟识空。转成大 <lb ed="X" n="0436c10"/><lb ed="R098" n="0615a04"/>圆镜智相应之庵摩罗识。名为圆明初发。尔时庵 <lb ed="X" n="0436c11"/><lb ed="R098" n="0615a05"/>摩罗识所持五根成无漏故。依根所发五识亦成 <lb ed="X" n="0436c12"/><lb ed="R098" n="0615a06"/>无漏。名为成所作智相应心品。能于尽未来时遍 <lb ed="X" n="0436c13"/><lb ed="R098" n="0615a07"/>十方界示现三轮不思议化。度脱一切有情生死 <lb ed="X" n="0436c14"/><lb ed="R098" n="0615a08"/>苦轮也。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0436c15"/><lb ed="R098" n="0615a09"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">第六识颂</cb:mulu><head>第六识颂</head> <lb ed="X" n="0436c16"/><lb ed="R098" n="0615a10"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0436c1601"><l>三性三量通三境</l><l>三界轮时易可知</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0436c17"/><lb ed="R098" n="0615a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0436c1701">三性即善･恶･无记。三量谓现量･比量･非量也。此识 <lb ed="X" n="0436c18"/><lb ed="R098" n="0615a12"/>若与五识同起。率尔缘现在境。不带名言。不执为 <lb ed="X" n="0436c19"/><lb ed="R098" n="0615a13"/>外。则属现量。若入禅定缘禅定境。亦属现量。若入 <lb ed="X" n="0436c20"/><lb ed="R098" n="0615a14"/>二空观智。或根本智亲证真如。或後得智变相观 <lb ed="X" n="0436c21"/><lb ed="R098" n="0615a15"/>空。亦皆现量。若籍众缘而观于義不倒不谬。如见 <lb ed="X" n="0436c22"/><lb ed="R098" n="0615a16"/>烟知火。见角知牛等。则名比量。若顚倒推求虚妄 <lb ed="X" n="0436c23"/><lb ed="R098" n="0615a17"/>计度不能如理而解。不能如事而和。无我计我。不 <lb ed="X" n="0436c24"/><lb ed="R098" n="0615a18"/>净谓净等。又如见杌疑人。见绳疑蛇等。又如翳睹 <pb ed="X" xml:id="X55.0895.0437a" n="0437a"/> <lb ed="X" n="0437a01"/><lb ed="R098" n="0615b01"/>空花。捏观二月等。皆名非量也。三境即性境･带质 <lb ed="X" n="0437a02"/><lb ed="R098" n="0615b02"/>境･独影境。性境<anchor xml:id="nkr_note_add_0437a0201" n="0437a0201"/><anchor xml:id="beg0437a0201" n="0437a0201"/>已<anchor xml:id="end0437a0201"/>如前释。带质复有二种。一者以 <lb ed="X" n="0437a03"/><lb ed="R098" n="0615b03"/>心缘心。名真带质。即第六识通缘一切心及心所。 <lb ed="X" n="0437a04"/><lb ed="R098" n="0615b04"/>第七识单缘第八识之见分是也。二者以心缘色。 <lb ed="X" n="0437a05"/><lb ed="R098" n="0615b05"/>名似带质。谓带彼相起。有似彼质。如依经作观。非 <lb ed="X" n="0437a06"/><lb ed="R098" n="0615b06"/>是五识所缘现境故也。独影境亦有二种。一者无 <lb ed="X" n="0437a07"/><lb ed="R098" n="0615b07"/>质独影。如缘龟毛等。二者有质独影。如依经作观。 <lb ed="X" n="0437a08"/><lb ed="R098" n="0615b08"/>虽似托彼为质。终是独头意识所现影故。今第六 <lb ed="X" n="0437a09"/><lb ed="R098" n="0615b09"/>识最为明利。故能通缘三境。而于三界轮转之时 <lb ed="X" n="0437a10"/><lb ed="R098" n="0615b10"/>最易可知也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0437a11"/><lb ed="R098" n="0615b11"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0437a1101"><l>相应心所五十一</l><l>善恶临时别配之</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0437a12"/><lb ed="R098" n="0615b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0437a1201">谓此第六识心与五十一心所皆得相应。所谓遍 <lb ed="X" n="0437a13"/><lb ed="R098" n="0615b13"/>行五･别境五･善十一･根本烦恼六･大随八･中随二･ <lb ed="X" n="0437a14"/><lb ed="R098" n="0615b14"/>小随十･不定四。随其所起或多或少。初无一定。故 <lb ed="X" n="0437a15"/><lb ed="R098" n="0615b15"/>须临时别配。具如唯识论中诸门分别也。根本烦 <lb ed="X" n="0437a16"/><lb ed="R098" n="0615b16"/>恼即贪･嗔･痴加慢･疑･邪见为六。小随十谓忿･恨･覆･ <lb ed="X" n="0437a17"/><lb ed="R098" n="0615b17"/>恼･嫉･悭･诳･<anchor xml:id="nkr_note_add_0437a1701" n="0437a1701"/><anchor xml:id="beg0437a1701" n="0437a1701"/>谄<anchor xml:id="end0437a1701"/>･害･憍。不定四谓悔･眠･寻･伺。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0437a18"/><lb ed="R098" n="0615b18"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0437a1801"><l>性界受三恒转易</l><l>根随信等总相连</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0437a19"/><lb ed="R098" n="0616a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0437a1901">言此第六识心。或时与信等相连则为善性。或时 <lb ed="X" n="0437a20"/><lb ed="R098" n="0616a02"/>与根随烦恼相连则为恶性。或时不与善恶相连。 <lb ed="X" n="0437a21"/><lb ed="R098" n="0616a03"/>但与遍行･别境等相连则便为无记性。故三性恒 <lb ed="X" n="0437a22"/><lb ed="R098" n="0616a04"/>转易也。或缘欲界。或缘色界。或复缘无色界。故三 <lb ed="X" n="0437a23"/><lb ed="R098" n="0616a05"/>界恒转易也。或时喜受。或时乐受。或时忧受。或时 <lb ed="X" n="0437a24"/><lb ed="R098" n="0616a06"/>苦受。或时不苦不乐名为捨受。故五受恒转易也。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X55.0895.0437b" n="0437b"/> <lb ed="X" n="0437b01"/><lb ed="R098" n="0616a07"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0437b0101"><l>动身发语独为最</l><l>引满能招业力牵</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0437b02"/><lb ed="R098" n="0616a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0437b0201">谓身･语二业皆由此第六识方能动发。由第六识 <lb ed="X" n="0437b03"/><lb ed="R098" n="0616a09"/>与发业惑相应。能造善恶引业。此业虽谢。所熏种 <lb ed="X" n="0437b04"/><lb ed="R098" n="0616a10"/>子至成熟时能招六道总报。由第六识与润生惑 <lb ed="X" n="0437b05"/><lb ed="R098" n="0616a11"/>相应。能造善恶满业。此业虽谢。所熏种子至成熟 <lb ed="X" n="0437b06"/><lb ed="R098" n="0616a12"/>位能招六道别报。所招总报名真异熟。所招别报 <lb ed="X" n="0437b07"/><lb ed="R098" n="0616a13"/>名异熟生。若总若别苦乐万状。皆第六识造业所 <lb ed="X" n="0437b08"/><lb ed="R098" n="0616a14"/>牵感也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0437b09"/><lb ed="R098" n="0616a15"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0437b0901"><l>发起初心欢喜地</l><l>俱生犹自现缠眠</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0437b10"/><lb ed="R098" n="0616a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0437b1001">发起初心者谓妙观察智。相应心品初发起时。在 <lb ed="X" n="0437b11"/><lb ed="R098" n="0616a17"/>于菩萨初欢喜地也。盖由资粮･加行位中用有漏 <lb ed="X" n="0437b12"/><lb ed="R098" n="0616a18"/>闻思修慧。渐伏我法二执现行。亦复助黑无漏智 <lb ed="X" n="0437b13"/><lb ed="R098" n="0616b01"/>种令其渐渐成熟。故至初欢喜地顿断分别我法 <lb ed="X" n="0437b14"/><lb ed="R098" n="0616b02"/>二执种子。得与妙观察智相应。然其俱生我法二 <lb ed="X" n="0437b15"/><lb ed="R098" n="0616b03"/>执之现行缠绕及随眠种子尙自未断。犹须数数 <lb ed="X" n="0437b16"/><lb ed="R098" n="0616b04"/>修习之力乃能伏断也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0437b17"/><lb ed="R098" n="0616b05"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0437b1701"><l>远行地後纯无漏</l><l>观察圆明照大千</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0437b18"/><lb ed="R098" n="0616b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0437b1801">此明菩萨第七地後俱生我执永伏。虽有俱生微 <lb ed="X" n="0437b19"/><lb ed="R098" n="0616b07"/>细法执。或时现起而非有漏。故能观察诸法圆满 <lb ed="X" n="0437b20"/><lb ed="R098" n="0616b08"/>明净。普照大千世界機缘。随应说法化度也。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0437b21"/><lb ed="R098" n="0616b09"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">第七识颂</cb:mulu><head>第七识颂</head> <lb ed="X" n="0437b22"/><lb ed="R098" n="0616b10"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0437b2201"><l>带质有覆通情本</l><l>随缘执我量为非</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0437b23"/><lb ed="R098" n="0616b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0437b2301">此明第七识所缘乃托第八识之见分以为本质。 <lb ed="X" n="0437b24"/><lb ed="R098" n="0616b12"/>是真带质。此识虽非善恶性唯无记。而由俱生我 <pb ed="X" xml:id="X55.0895.0437c" n="0437c"/> <lb ed="X" n="0437c01"/><lb ed="R098" n="0616b13"/>执隐真理故名有覆。三界有情所以<anchor xml:id="nkr_note_add_0437c0101" n="0437c0101"/><anchor xml:id="beg0437c0101" n="0437c0101"/>枉<anchor xml:id="end0437c0101"/>受轮迴不 <lb ed="X" n="0437c02"/><lb ed="R098" n="0616b14"/>证涅槃。通以此执为本。故名为通情本。随所生处 <lb ed="X" n="0437c03"/><lb ed="R098" n="0616b15"/>必缘第八识之见分。妄执为我。故名为非量也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0437c04"/><lb ed="R098" n="0616b16"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0437c0401"><l>八大遍行别境慧</l><l>贪痴我见慢相随</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0437c05"/><lb ed="R098" n="0616b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0437c0501">此明第七识相应之心所也。大随有八。遍行有五。 <lb ed="X" n="0437c06"/><lb ed="R098" n="0616b18"/>别境唯慧。根本则我贪･我痴･我见･我慢。唯此十八 <lb ed="X" n="0437c07"/><lb ed="R098" n="0617a01"/>恒得相应。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0437c08"/><lb ed="R098" n="0617a02"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX55p0437c0801"><l>恒审思量我相随</l><l>有情日夜镇昏迷</l> <lb ed="X" n="0437c09"/><lb ed="R098" n="0617a03"/><l>四惑八大相应起</l><l>六转呼为染净依</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0437c10"/><lb ed="R098" n="0617a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0437c1001">第八则恒而不审。第六则审而不恒。前五则不审 <lb ed="X" n="0437c11"/><lb ed="R098" n="0617a05"/>不恒。唯此第七末那于有漏位恒审思量。非我执 <lb ed="X" n="0437c12"/><lb ed="R098" n="0617a06"/>我。此妄执之我相无始随逐无时暂捨。所以有情 <lb ed="X" n="0437c13"/><lb ed="R098" n="0617a07"/>日夜昏迷不能自拔也。四惑即我贪･我痴･我见･我 <lb ed="X" n="0437c14"/><lb ed="R098" n="0617a08"/>慢。八大即掉擧･昏沉等。前六转识修施･戒等诸善 <lb ed="X" n="0437c15"/><lb ed="R098" n="0617a09"/>行时。由此第七念念执我。令所修善不能亡相。故 <lb ed="X" n="0437c16"/><lb ed="R098" n="0617a10"/>名染依。若此识转为平等性智。则前六识所修诸 <lb ed="X" n="0437c17"/><lb ed="R098" n="0617a11"/>行皆成无漏。名为净依。所以前六转识呼此第七 <lb ed="X" n="0437c18"/><lb ed="R098" n="0617a12"/>识为染净依也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0437c19"/><lb ed="R098" n="0617a13"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0437c1901"><l>极喜初心平等性</l><l>无功用行我恒摧</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0437c20"/><lb ed="R098" n="0617a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0437c2001">谓此第七末那无始妄执我法直行。菩萨初欢喜 <lb ed="X" n="0437c21"/><lb ed="R098" n="0617a15"/>地。第六意识入二空观。断尽分别二执种子。亦伏 <lb ed="X" n="0437c22"/><lb ed="R098" n="0617a16"/>俱生二执现行。此第七识方初得与平等性智相 <lb ed="X" n="0437c23"/><lb ed="R098" n="0617a17"/>应。然由俱生我执未断。所以出观之後仍复执我。 <lb ed="X" n="0437c24"/><lb ed="R098" n="0617a18"/>直入八地无功用行。方不复起现行我执也。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X55.0895.0438a" n="0438a"/> <lb ed="X" n="0438a01"/><lb ed="R098" n="0617b01"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0438a0101"><l><persName>如来</persName>现起他受用</l><l>十地菩萨所被機</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0438a02"/><lb ed="R098" n="0617b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0438a0201">谓四智菩提皆是<persName>如来</persName>自受用执身所摄。而用各 <lb ed="X" n="0438a03"/><lb ed="R098" n="0617b03"/>不同。若为地上菩提所现他受用报身。则是平等 <lb ed="X" n="0438a04"/><lb ed="R098" n="0617b04"/>性智之用。其所被機唯是十地菩萨也。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0438a05"/><lb ed="R098" n="0617b05"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">第八识颂</cb:mulu><head>第八识<anchor xml:id="nkr_note_add_0438a0501" n="0438a0501"/><anchor xml:id="beg0438a0501" n="0438a0501"/>颂<anchor xml:id="end0438a0501"/></head> <lb ed="X" n="0438a06"/><lb ed="R098" n="0617b06"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0438a0601"><l>性唯无覆五遍行</l><l>界地随他业力生</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0438a07"/><lb ed="R098" n="0617b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0438a0701">谓第八识非善非恶亦非有覆。故其性但是无覆 <lb ed="X" n="0438a08"/><lb ed="R098" n="0617b08"/>无记。但与遍行五心所相应也。三界九地但随夙 <lb ed="X" n="0438a09"/><lb ed="R098" n="0617b09"/>世善恶引业所牵受生。分毫不能自作主张。岂可 <lb ed="X" n="0438a10"/><lb ed="R098" n="0617b10"/>执为我哉。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0438a11"/><lb ed="R098" n="0617b11"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0438a1101"><l>二乘不了因迷执</l><l>由此能兴论主争</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0438a12"/><lb ed="R098" n="0617b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0438a1201">第八识之行相甚为微细。难可了知。<persName>佛</persName>恐愚法声 <lb ed="X" n="0438a13"/><lb ed="R098" n="0617b13"/>闻妄执为我。故于阿含诸经姑未显说。而二乘迷 <lb ed="X" n="0438a14"/><lb ed="R098" n="0617b14"/>于<persName>佛</persName>旨。执于权教。不了此识是有情总报之主。生 <lb ed="X" n="0438a15"/><lb ed="R098" n="0617b15"/>死涅槃之依。妄撥为无。故大乘论主廣引圣教。备 <lb ed="X" n="0438a16"/><lb ed="R098" n="0617b16"/>显正理。以与之争。盖欲破彼妄执故也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0438a17"/><lb ed="R098" n="0617b17"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX55p0438a1701"><l>浩浩三藏不可穷</l><l>渊深七浪境为风</l> <lb ed="X" n="0438a18"/><lb ed="R098" n="0617b18"/><l>受熏持种根身器</l><l>去後来先作主公</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0438a19"/><lb ed="R098" n="0618a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0438a1901">此第八识其有能藏･所藏･执藏義故。所以浩浩而 <lb ed="X" n="0438a20"/><lb ed="R098" n="0618a02"/>不可穷其边际。渊深而不可得其源底也。此识持 <lb ed="X" n="0438a21"/><lb ed="R098" n="0618a03"/>一切转识种子。故名能藏。受转识所熏成种。故名 <lb ed="X" n="0438a22"/><lb ed="R098" n="0618a04"/>所藏。被第七识执之为我。故名执藏。此识如水。前 <lb ed="X" n="0438a23"/><lb ed="R098" n="0618a05"/>七转识依此得起犹如波浪。此识所现境界之相。 <lb ed="X" n="0438a24"/><lb ed="R098" n="0618a06"/>能与转识作增上缘。犹如猛风。此识一味无记恒 <pb ed="X" xml:id="X55.0895.0438b" n="0438b"/> <lb ed="X" n="0438b01"/><lb ed="R098" n="0618a07"/>时相续。故受前七转识之所熏习。持一切法之种 <lb ed="X" n="0438b02"/><lb ed="R098" n="0618a08"/>子。持内根身。持外器界。若于死位。此识最後捨去。 <lb ed="X" n="0438b03"/><lb ed="R098" n="0618a09"/>若于生位。此识最先来执。虽非实我实法。而一期 <lb ed="X" n="0438b04"/><lb ed="R098" n="0618a10"/>生死必以此为总报主也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0438b05"/><lb ed="R098" n="0618a11"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX55p0438b0501"><l>不动地前纔捨藏</l><l>金刚道後异熟空</l> <lb ed="X" n="0438b06"/><lb ed="R098" n="0618a12"/><l>大圆无垢同时发</l><l>普照十方尘刹中</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0438b07"/><lb ed="R098" n="0618a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0438b0701">此识有种种名。一名阿赖耶识。以其被第七识执 <lb ed="X" n="0438b08"/><lb ed="R098" n="0618a14"/>为我故。此名至不动地前我执永伏即便先捨。二 <lb ed="X" n="0438b09"/><lb ed="R098" n="0618a15"/>名为异熟识。以是善恶漏无漏业至成熟时所招 <lb ed="X" n="0438b10"/><lb ed="R098" n="0618a16"/>感故。此名直至金刚道後圆满<persName>佛</persName>果方得捨之。三 <lb ed="X" n="0438b11"/><lb ed="R098" n="0618a17"/>名一切种识。通于因果凡圣等位。但至成<persName>佛</persName>之後 <lb ed="X" n="0438b12"/><lb ed="R098" n="0618a18"/>则唯持圆满无漏善种。尽未来际利乐有情。更不 <lb ed="X" n="0438b13"/><lb ed="R098" n="0618b01"/>受熏。以其一切有漏种子及一分劣无漏种皆永 <lb ed="X" n="0438b14"/><lb ed="R098" n="0618b02"/>断故。名之为无垢净识。以其与极善无漏之慧心 <lb ed="X" n="0438b15"/><lb ed="R098" n="0618b03"/>所恒相应故。名之为大圆镜智。此识一转。此智一 <lb ed="X" n="0438b16"/><lb ed="R098" n="0618b04"/>发。则法界洞朗。真俗等观。故云普照十方尘刹中 <lb ed="X" n="0438b17"/><lb ed="R098" n="0618b05"/>也。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0438b18"/><lb ed="R098" n="0618b06"/> <lb ed="X" n="0438b19"/><lb ed="R098" n="0618b07"/><cb:juan fun="close" n="1"><cb:jhead>八识规矩直解<note place="inline">终</note></cb:jhead></cb:juan> </body> <back> <cb:div type="apparatus"> <head>挍注</head> <p> <app from="#beg0436a1501" to="#end0436a1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0436b1401" to="#end0436b1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0436b2001" to="#end0436b2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0437a0201" to="#end0437a0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0437a1701" to="#end0437a1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">谄<note type="cf1">T26n1541_p0634a28</note></lem><rdg wit="#wit.orig">谄</rdg></app> <app from="#beg0437c0101" to="#end0437c0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">枉</lem><rdg wit="#wit.orig">狂</rdg></app> <app from="#beg0438a0501" to="#end0438a0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">颂</lem><rdg wit="#wit.orig"><space quantity="0"/></rdg></app> </p> </cb:div> <cb:div type="add-notes"> <head>新增挍注</head> <p> <note n="0436a1501" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0436a1501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0436b1401" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0436b1401">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0436b2001" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0436b2001">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0437a0201" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0437a0201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0437a1701" resp="#resp1" type="add" cb:note_key="X55.0437a17.09" target="#nkr_note_add_0437a1701">谄【CB】，谄【卍续】</note> <note n="0437c0101" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0437c0101">枉【CB】，狂【卍续】</note> <note n="0438a0501" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0438a0501">颂【CB】，［－］【卍续】</note> </p> </cb:div> </back></text></TEI>